An Husor Bughes

An 31ves a vis Hedra, yma dhodho lies hanow a-dreus dhe'n bys Keltek: Calan Gaeaf, Oíche Shamhna, Samhain, Hop-Tu-Naa, Hallae E'en - yma kemmys dewis! Yn Kernow, y solempnyn Kalan Gwav ha Gool Allan war dhydh finek mis Hedra ha ni ow tynerghi mis Du. Mes nyns yw hemm termyn rag drehevel an varowyon po mos a-ves ha govyn estrenyon rag melyssandys. Kalan Gwav a verk diwedh koth an vledhen Geltek keffrys ha treweythyow an drevas. Yn Kernow West, avallow rudh po "Avallow Allan" a veu res dhe eseli an teylu rag feus, nebes mowesi a'ga gorras yn-dann aga fluvogow kyns i dh'aga dybri rag kawsya hunrosow yn-kever aga huvyon kolon a dheu. Gwriow a veu keffrys. Piw na glowas yn-kever an gwari klassek a-dhyworth Lulynn West: diw astal a veu kentrys war-barth ha kantollow gans golow a veu gorrys warnedha. Dhana y feu avallow kregys a-dhyworth an frama ma ha'n pyth oll a veu kregys a-dhyworth an nen. Amkan an gwari ma o dhe gachya'n avallow heb gasa'n kor t...

In Cornish Only, use the links below to learn more about Buccas  in English. "Mebyon Pennsans yn-bann yn gwedhen, Ow mires avel y'ga meyn; Bockas Lulynn mar grev 'vel dar, orth aga frappya bys y'n dor." (Sowsnek gwreydhek a-woles) Bockas yw spyrysyon a drig ryb tenewen an mor yn Kernow. Krysys yw y teu'n ger a-dhyworth "puca" yn Sowsnek Koth usi keskelmys gans "pokker" (Jowl) yn Norgaghek a-lemmyn. Kampellys yns yn  Gwrians an Bys  avel "bucca". Y'n 19ves kansvledhen, y fynnsa pyskadoryon gasa puskes war an tewes rag an bocka. Dhe bols an drevas, y fynnsens tewlel darn a vara dres aga skodhow kledh dhe brys-li ha diveri lagyans a gorev war an leur. An gwriansow ma a surhas chons a feus da war an mor. Yn tir, dhe fleghes y feu leverys y tothya'n bocka ha'ga kemeres dhe-ves, mar ny stoppsons kria. An bocka feusik a veu henwys "Bocka Gwynn" (Bucca Gwidden) ha'n bocka drog a veu henwys "Bocka ...

In Cornish Only, use the links below to learn more about Small People  in English. Herwydh M.A. Courtney, nyns usi dyffrans yntra tus vyghan yn Kernow ha fayys yn remenant Breten. Ev a lever y vos anfeusik dhe henwel an re Kernewek avel an re erel awos y fynn an dus vyghan bos anweladow. Yn hwir, yth yw enor dhe weles den byghan dre jons. Yma drolla yn-kever bugh a wrug hepkor meur a'n gwella leth dre'n vledhen oll. An vugh a wrussa stoppya owth askorra leth dhe'n keth termyn pub dydh. Mars assayas nagonan hy godra, hi a vynnsa aga fotya. Y trovyas lethwrek bos an vugh kerth an dus vyghan awos hy bos ow kwiska hatt gans mellyonen beder-delen yndho. Pan leveris an lethwrek dhe's mestres a-dro dhe'n pyth a welas, nyns o hi lowen. Hag awos bos an mestres pur bith, hi a erghas rag an vugh dhe vos golghys dhyworth hy fenn dhe's lost gans dowr-holan, nag usi da gans tus vyghan, dh'aga drivya dhe-ves. Y sewenas towl an vestres, hag awos hemma, mollethys veu hi ...

Bilingual post, English below/Post diwyethek, Sowsnek a-woles. Yn hwir, an termyn re dheuth. Ytho, alhwedhewgh agas yer ha'gas fleghes, mar pe nebes dhewgh, ha gyllyn kowsel yn-kever... an Best!  Marth yw genev pub prys a gowsav gans nebonan na glowas yn-kever Best Goon Brenn - dell yw usys, hemm a hwer ha my ow kowsel gans pobel na dheu a-dhyworth Kernow hweg awos treweythyow my a ankov yth eksistons (oups). Mes a dro dhe dro, my a vet gans Kernowyon na wor yn y gever, ytho ragdha oll yw an post ma - ha henn yw an acheson y vos diwyethek keffrys nag usi usadow rag ow fostow a-dro dhe Lien Gwerin. Pobel na wor moy es y hanow a dyb y vos neb eghen a euthvil po fantom, mes kath wyls du bras yw yn hwir a stalk gonow ughel Kernow North hag Est.  Derivasow a enevales bargen tir ledhys ha mutiletyes, avel deves ha bughes, a dhallathas ow tos a-dhyowrth arenebedh Goon Brenn y'n 1960ow (ish). Erbyn 1995, y fia dres 60 gwelans a gath avel pantha esa tri dhe bymp tros-hy...

In Cornish Only, use the links below to learn more about Knockers in English. Kravlostow,   Knouckyers  po Knockers  (yn Sowsnek) yw eghen a dus byghan usi trigys yn-dann an dor yn balyow Kernow. Leverys yw gans nebes pobel aga bos spyrysyon Edhewon esa danvenys dhe oberi y'n blayow sten avel kethyon gans an Romanyon ha ny'ga klowir owth oberi war dhydhyow Sadorn po golyow Edhowek erel. Trovyes yw an Kravlostow awos aga hana ha'ga bonkya. Tus bal a dyb bos an sonow ma arwodh a jons da awos wosa i dhe vos klowys, trovyes yw beghow a voon da. Mars yw golow splann gwelys war nivelyow koth an bal, certan yw y fydh moon da trovyes ena ynwedh. Pur hager yw Kravlostow, avel Spyryjyon , hag i a yll bos pur fell, mar nyns ymons dyghtyes yn ta. Hengov yw rag tus bal dhe ri kresten aga hwiogennow dhe'n gravlostow. Hogen hwibana a yll aga divlasa! Yma drolla yn-kever den henwys Tom Trevorrow a leveris dhe'n gravlostow hag ev owth aga klowes: "bedhewgh tawel ha ...

Rag redya'n hwedhel ma yn Sowsnek, gwelewgh an kevrennow a-woles/To read this legend in English, see the links below. ______ Piskiow yw pobel byghan heudh ha pilennek a yll bos trovyes dres Kernow gowal. Herwydh nebes penn fentynnyow, i a vir avel tus koth gans kneus loos ha kryghys (Na dybewgh yn-kever an gowyow esa leverys y'n fylmow Harry Potter). Da yw gans piskiow mires orth gwriansow tus ha pynchya pedrennow gonisogesow pan asons chi plos hag ow mos dhe'n gweli.  A-dhyworth MysteriousBritain Herwydh M. A. Courtney, henn yw gwelys yn versyon Kernewek an rim Margery Daw a dreylis vy dhe Gernowek, lhag ynno yma'n benn-nas kessydhyes rag hy gwriansow drog. "Gwel pub huni an Margery na  a werthas hy gweli ha gorwedha  war an kala hag y'n gwel a-ves  Ha'n piski a dheuth dhe's don dhe-ves  Pana hora dhrog yth esa hi  yn-nans y'n mostedhes gans den gensi." Courtney a verk dew rim aral yn-kever piskiow usi leverys ...

Gwelewgh an kevrennow a-woles rag redya'n hwedhel ma yn Sowsnek/See the links below to read this story in English. ______ Justis Kernewek, a-dhyworth Bosvena dres lycklod,  o Jan Tregeagle a vewas y'n 17ves kansvledhen. Aswonnys a veu rag bos garow ha drokka den an dhuketh o hag ev ow pewa. Nebes tus a'n henow an Faust Kernowek hag y'n drolla a hol y hwelowgh praga. Ytho, avel y leveris seulabrys, den garow ha fell o Jan Tregeagle. Ev a vynnsa charjya prisow rent ughel, ev a hygas omdhivas yn-mes a'y heyans, ha meur a bobel a grysyas ev dhe ladha y wreg - herwydh nebes versyonow y fynnsa va demedha ha ladha lower a dhamsels koth ha rych rag herya aga arghans. Ha diwedh y vewnans ow neshe, nyns esa unn pegh na wrug ev, ytho ev a ros meur a arghans dhe'n eglos ha dhe'n voghosogyon dhe rekoncilya rag y vewnans drog ha dhe dhiank a'n jowl. Awos bos res dhe'n bronteryon sewya enev a dus a varow, y hwrussons y weres ha'y ynkleudhyas dhe Eglos...

My re beu ow hwilas rag an hwedhel ma rag ouryow ha ny allav y drovya. Ny borthav kov a'n lyver may redis yn y gever ha nyns eus travyth yn y gever war an kesrosweyth - Ny styr henn nag yw an drolla ma 'gwir' meus nyns ywa mar gerys-da avel nebes drollow erel a-dhyworth Goon Brenn. Ytho, my a wra y skrifa, mar dha avel y kofhav. My a yll kofhe ev dhe vos yn lyver yn-kever lien gwerin Kernewek yth esen vy orth y redya y'n lyverva skol yn Lyskerrys - pur serys ov nag allav y gofhe awos y vos lyver pur dha gans meur a bythow didheurek ynno. Py pynag, an drolla a redis o a-dro dhe hwarvos koynt a hwer y'n niwl war Woon Brenn wosa nos dhe godha. Herwydh an hwedhel, karr, neb hatch-back gwyrdh, a yll bos gwelys war an A30 yn arenebedh Diwotti Jamayka mar pe niwlek. An karr a lew a-dro dhewgh; treweythyow ev a dheu war-tu ha hwi ha treweythyow ev a'gas pass ha lewya a-dherag dhewgh. An dra yw nag eus lewyer po person vyth y'n karr vytholl. Ha wosa ev dhe lewya...

See the links at the bottom for the story in English/Gweler an kevrennow a-woles rag an drolla yn Sowsnek. ___ An Den Oula  yw kroadur avel oula usi gwelys yn arenebedh Mawnan. Yma derivas a-dhyworth an Cornish Echo yn 1926 a-dro dhe dhew vab a veu chasyes gans edhen pur vras a vynnas aga hachya. An nessa derivas a dheuth 50 bledhen a-wosa. War an 17ves mis Ebrel 1976, y hwrug diw vowes derivas i dhe weles kroadur meur gans eskelli ow pargesi dre'n eglos yn Mawnan, le mayth esens war dhy'golyow. Herwydh an drolla derowel, yth esens mar ownek wosa gweles an "dhen-edhen bluvennek" meur, yth esa res dhe'n teylu mos tre a-varr a-dhyworth aga dy'golyow. An hwithrer gornaturel Tony Shields a dheuth dhe hwilas an derivas hag ev a'n henwis " Owlman " (Den Oula). Herwydh ev, gwelys a veu an Den Oula arta yn mis Gwynngala y'n keth bledhen gans diw vowes aral. Y'n drolla ma, yth esa'n mowesi ow kampya pan welsons oula meur gans diwsko...