Skip to main content

Kalan Gwav

An 31ves a vis Hedra, yma dhodho lies hanow a-dreus dhe'n bys Keltek: Calan Gaeaf, Oíche Shamhna, Samhain, Hop-Tu-Naa, Hallae E'en - yma kemmys dewis! Yn Kernow, y solempnyn Kalan Gwav ha Gool Allan war dhydh finek mis Hedra ha ni ow tynerghi mis Du.

Mes nyns yw hemm termyn rag drehevel an varowyon po mos a-ves ha govyn estrenyon rag melyssandys. Kalan Gwav a verk diwedh koth an vledhen Geltek keffrys ha treweythyow an drevas. Yn Kernow West, avallow rudh po "Avallow Allan" a veu res dhe eseli an teylu rag feus, nebes mowesi a'ga gorras yn-dann aga fluvogow kyns i dh'aga dybri rag kawsya hunrosow yn-kever aga huvyon kolon a dheu.

Gwriow a veu keffrys. Piw na glowas yn-kever an gwari klassek a-dhyworth Lulynn West: diw astal a veu kentrys war-barth ha kantollow gans golow a veu gorrys warnedha. Dhana y feu avallow kregys a-dhyworth an frama ma ha'n pyth oll a veu kregys a-dhyworth an nen. Amkan an gwari ma o dhe gachya'n avallow heb gasa'n kor tomm dhe dochya'n enep ha'n frama ow treylya. - Ytho versyon dyffrans a "Apple Bobbing" yw.

Rann bosek a Galan Gwav o dargana'n termyn a dheu. Onan an re ma o deveri plomm teudhys dre doll yn alhwedh daras a-rag. An furvow esa gwrys gans hemma a veu devnydhyes rag darleverel piw a via dha gerensa po pandr'a via y soodh. Darnow a baper gans henwyn warnedha a veu gorrys yn kres pelyow motedhes. Gorrys a veu an re ma yn kelorn down a dhowr. An kensa hanow a dheuth dhe'n arenep o hanow an person dhe vos demedhys. Alhwedh an daras a-rag a veu kelmys gans garter garr yntra diw folen an Bibel a-dhyworth chaptra yn Kan Solomon. Synsys a veu war an bys rag, pan veu leverys hanow an kuv kolon y fynnsa'n darn omdreylya.

Enepow a veu treghys yn lugarnow-turnypen avel yth yns yn pompyons Halloween an jydh hedhyw.

Kenwesow a veu synsys yn fenowgh war galan mis Du yn pluwow dres Gernow.

Hemm oll a glow avel parti pur hweg - Martesen y prenav turnypen hedhyw...

________________

Kedhlow dhyworth "Folklore and Legends of Cornwall" gans M.A. Courtney.


Comments

Popular posts from this blog

Ple'ma'n arghans?

Predhek. (English below) Ny wrav vy deskrifa oll an drolla 'ma lemmyn awos ow bos pur sur y hwodhowgh hwi an faktys seulabrys, mes:  Governans Pow Sows re hedhas pub skoodhyans arghansek rag an yeth Kernowek wosa  13 bledhen.   An dewis 'ma a dheuth dy' Yow seythen 'ma wosa Konsel Kernow dhe dhannvon y ombrofyans bledhynnyek rag an arghasans a   £150,000 a-varr y'n vledhen  . An yeth Kernowek re beu gwithys gans an Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian a-dhia 2003, pan skoodhyans arghansek an governans a dhalathas. Hwi a yll sina petisyon erbyn an dewis 'ma omma: https://petition.parliament.uk/petitions/128474 Mes an hwarvos 'ma re wrug dhymm tybi a-dro dhe ble ha fatel yma'n governans Breten ow kwastya arghans ha pygemmys mona yw hemma? Awos ny gyv an yeth Kernowek saw   £150,000 an vledhen, po dhewgh ha dhymm, pris a nessa chi y'n Kernow dhe lower a bolitegoryon... Wel, nyns esa res dhymm hwilas yn lower.  Herwydh an Daily...

Etymology/Etymologieth: Why are we still underground!?

Post diwyethek, Sowsnek a-woles/Bilingual post, English below. Post diwyethek, Sowsnek a-woles/Bilingual post, English Below . _______ Mar hwi re redyas an dhew bost etymologieth diwettha, hwi a wor y karav geryow balweyth dhe'n pols ma, ha nyns yw an post ma dyffrans dhedha, drog yw genev - mar ny redsowgh an postow diwettha, mirewgh war an dhew gevren ma:  Post Onan Post Dew Ytho, hedhyw y fynnav kowsel yn-kever geryow Kernowek re beu asvebys dhe'n Sowsnek meur ras dhe'n diwysyans balweyth. Ny yllis vy trovya etymologieth oll an re ma, dell mar kyllowgh offra nebes gweres dhe leunhe'n bolghow, gesewgh kampol a-woles. Hwel Jenkin dhe Venyon (Awtour). Lemmyn, gwryllyn dalleth gans ger komparek dhe valweyth yn Kernow ha Dewnens Soth, hwel . Nyns yw gwreydh an ger ma pur gler, mes yma nebes keslinegow Kembrek dhodho:  chwil  (hwilas),  chwêl / chwŷl  (hwel, avel yn dom hwel po hwel dro). An geryow Proto-Keltek usi ogas dhe'n geryow ma yw...