Skip to main content

An kethsam drolla koth...

Hedhyw my a vynn skrifa yn-kever yeth nag yw Kernowek! 😨 
An Isalmaynek (Dhyworth Planet-Wissen.de)


Yth esen vy ow peuri Facebook ha my a welas erthygel dhyworth an Schleswig-Holsteiner Zeitung (paper nowodhow Almaynek) yn-kever arghasans rag an Isalmaynek (henn yw Plattdeutsch/Low German na Iseldiryek). 

Yn kensa, nebes kettesten. Yeth jermanek usi kowsys yw Almayn North yw Isalmaynek a long dhe'n skorren west-jermanek, gans Almaynek, Iseldiryek, an yethow Frisek ha Sowsnek. Yma 10 milvil Isalmaynegor a wor kowsel nebes a'n yeth hag ynter unn ha diw vilvil Isalmaynegor a'n kows avel mammyeth. Avel yethow minoryta Breten, yth yw an Isalmaynek gwithys gans an Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian yn Almayn kepar ha'n yethow Frisek ha'm yethow Sorbek. 

Avel yn Kernow, Kembra, Wordhen, h.e. skoodhyes yw an Islamaynek gans an governans dre'n statys keffrysek a Schleswig-Holstein, Niedersachsen, Hamburg ha Bremen. Rag lies bledhen an statys ma re beu ow ri 271,000€ rag kavos an Institut für niederdeutsche Sprache (INS) (Fondyans an Yeth Isalmaynek). Rag 40 bledhen an INS re beu ow skoodhya'n yeth yn Almayn North hag y skoodh adhyskans y'n hag a-dro dhe'n yeth, keffrys ha media ha lien Isalmaynek. Yth yw an INS kepar ha Sodhva an Yeth Kernewek. Trigys yw yn Bremen, an cita-stat a ro 80,000€ pub bledhen. Yn aray diyskynnus an statys erel a ro mona dhe'n fondyans: Niedersachsen 117,000€; Schleswig-Holstein 42,000€; ha Hamburg 32,000€. 
Lyvrow yw treylyes dhe Isalmaynek kepar
ha dhe Gernowek.

Yn mis Gortheren 2016, y feu leverys na via'n statys owth arghasa an INS y'n keth fordh avel i re bia ow kul. I a leveris nag esa possybyltas awedhyans luck dhe'n INS, yn arbennek awos tyller an fondyans. Yn le hemma, an statys re gussulyas gul pennplas an yeth (Länderzentrum) a wra skoodhya'n yeth yn pub stat. Mes, nyns o hwath sur yn mis Gwynngala hevlena (2017) ple fia an pennplas nowyth ma po pandr'a wrussa va yn tyffrans dhe'n INS. Herwydh kowser governans Almayn, y talvia'n pennplas profya dewisyow gwell rag pub stat le mayth yw kowsys an yeth, yn le an re na usi trigys yn north-west an wlas yn-unnik drefenn an yeth dhe vos presens yn pub stat yn Almayn North ha na'n statys re bia ow profya'n arghasans rag an INS yn-unnik.

Mes nyns yw an argyans ma yn-kever kesweyth yn-unnik. Yma res perthi kov bos lyverva veur a'n yeth seulabrys y'n fondyans yn Bremen usi aswonnys gans peub a gows an yeth. An INS a dreyl hag a skrif drollow y'n yeth rag dyskadoryon hag Isalmaynegoryon ha'ga dyllo yn bledhennek. Nebes tus a breder y fydh an ober oll ma kellys mar movir po degir an INS.

Awos gwaskedh skodhyoryon an Isalmaynek hag Isalmaynegoryon aga honan ha fowt a dowlen nowyth dhe'n pols, an statys a agrias arghasa'n yeth bys dhe 31ves mis Kevardhu 2017 owth ystynna'n arghans dres unn vledhen. Mes yma'n vledhen na ow tos dhe's penn lemmyn...

An INS yn Bremen (Dhyworth kreiszeitung.de)
Ytho, pandr'a hwer lemmyn? Yw an pennplas nowyth parys? Nag yw. Herwydh SHZ.de, nyns eus oberoryon po tylleryow parys rag nessa kamm an regdres nowyth ma. Y styr hemm onan a dhew byth: po y fydh an INS skoodhyes rag bledhen aral, ow pewa bledhen dhe vledhen ow kregi war dewisyow an statys a'n skoodh, po y fydh deges an INS ha ny vydh travyth dhe gemerys y le, ow ri an yeth y'n keth le avel an Kernowek nans yw bledhen ha hanter pan veu arghasans an yeth kemerys dhe-ves gans an governans yn Westminster. Ev re bia profyes bos an INS an ennplas nowyth, mes nyns yw hemm towlen certan mann.

Y fynn an INS pesya y ober yn Bremen ha kowser re leveris aga bos ow kowsel gans fondyansow arghansek nowyth yn-kever arghasans, mes an INS yw keffrys parys dhe oberi a-berth y'n dowlen nowyth mar pia henn possybyl.

Avel y hwelir y'm postyans a-ugh, nyns yw yethow minoryta erel Europa yn tyller diogel y'n jydh hedhyw hag awos y fynn governansow erbysi mona, yma'n yethow lyha ow kodhevel. My a wayt y fydh nowodhow da rag an INS ha'n Isalmaynek y'n vledhen nowyth ha my a wra agas nowedhi mar klowav neppyth yn mis Genver.

Kevrennow ha Kedhlow

Yn Kernowek:

Yn Sowsnek:
Yn Almaynek:
Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Ple'ma'n arghans?

Predhek. (English below) Ny wrav vy deskrifa oll an drolla 'ma lemmyn awos ow bos pur sur y hwodhowgh hwi an faktys seulabrys, mes:  Governans Pow Sows re hedhas pub skoodhyans arghansek rag an yeth Kernowek wosa  13 bledhen.   An dewis 'ma a dheuth dy' Yow seythen 'ma wosa Konsel Kernow dhe dhannvon y ombrofyans bledhynnyek rag an arghasans a   £150,000 a-varr y'n vledhen  . An yeth Kernowek re beu gwithys gans an Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian a-dhia 2003, pan skoodhyans arghansek an governans a dhalathas. Hwi a yll sina petisyon erbyn an dewis 'ma omma: https://petition.parliament.uk/petitions/128474 Mes an hwarvos 'ma re wrug dhymm tybi a-dro dhe ble ha fatel yma'n governans Breten ow kwastya arghans ha pygemmys mona yw hemma? Awos ny gyv an yeth Kernowek saw   £150,000 an vledhen, po dhewgh ha dhymm, pris a nessa chi y'n Kernow dhe lower a bolitegoryon... Wel, nyns esa res dhymm hwilas yn lower.  Herwydh an Daily...
Post a Comment
Redyewgh moy | Read more »

Etymology/Etymologieth: Why are we still underground!?

Post diwyethek, Sowsnek a-woles/Bilingual post, English below. Post diwyethek, Sowsnek a-woles/Bilingual post, English Below . _______ Mar hwi re redyas an dhew bost etymologieth diwettha, hwi a wor y karav geryow balweyth dhe'n pols ma, ha nyns yw an post ma dyffrans dhedha, drog yw genev - mar ny redsowgh an postow diwettha, mirewgh war an dhew gevren ma:  Post Onan Post Dew Ytho, hedhyw y fynnav kowsel yn-kever geryow Kernowek re beu asvebys dhe'n Sowsnek meur ras dhe'n diwysyans balweyth. Ny yllis vy trovya etymologieth oll an re ma, dell mar kyllowgh offra nebes gweres dhe leunhe'n bolghow, gesewgh kampol a-woles. Hwel Jenkin dhe Venyon (Awtour). Lemmyn, gwryllyn dalleth gans ger komparek dhe valweyth yn Kernow ha Dewnens Soth, hwel . Nyns yw gwreydh an ger ma pur gler, mes yma nebes keslinegow Kembrek dhodho:  chwil  (hwilas),  chwêl / chwŷl  (hwel, avel yn dom hwel po hwel dro). An geryow Proto-Keltek usi ogas dhe'n geryow ma yw...
2 comments
Redyewgh moy | Read more »