Skip to main content

An kethsam drolla koth...

Hedhyw my a vynn skrifa yn-kever yeth nag yw Kernowek! 😨 
An Isalmaynek (Dhyworth Planet-Wissen.de)


Yth esen vy ow peuri Facebook ha my a welas erthygel dhyworth an Schleswig-Holsteiner Zeitung (paper nowodhow Almaynek) yn-kever arghasans rag an Isalmaynek (henn yw Plattdeutsch/Low German na Iseldiryek). 

Yn kensa, nebes kettesten. Yeth jermanek usi kowsys yw Almayn North yw Isalmaynek a long dhe'n skorren west-jermanek, gans Almaynek, Iseldiryek, an yethow Frisek ha Sowsnek. Yma 10 milvil Isalmaynegor a wor kowsel nebes a'n yeth hag ynter unn ha diw vilvil Isalmaynegor a'n kows avel mammyeth. Avel yethow minoryta Breten, yth yw an Isalmaynek gwithys gans an Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian yn Almayn kepar ha'n yethow Frisek ha'm yethow Sorbek. 

Avel yn Kernow, Kembra, Wordhen, h.e. skoodhyes yw an Islamaynek gans an governans dre'n statys keffrysek a Schleswig-Holstein, Niedersachsen, Hamburg ha Bremen. Rag lies bledhen an statys ma re beu ow ri 271,000 rag kavos an Institut für niederdeutsche Sprache (INS) (Fondyans an Yeth Isalmaynek). Rag 40 bledhen an INS re beu ow skoodhya'n yeth yn Almayn North hag y skoodh adhyskans y'n hag a-dro dhe'n yeth, keffrys ha media ha lien Isalmaynek. Yth yw an INS kepar ha Sodhva an Yeth Kernewek. Trigys yw yn Bremen, an cita-stat a ro 80,000 pub bledhen. Yn aray diyskynnus an statys erel a ro mona dhe'n fondyans: Niedersachsen 117,000€; Schleswig-Holstein 42,000€; ha Hamburg 32,000€. 
Lyvrow yw treylyes dhe Isalmaynek kepar
ha dhe Gernowek.

Yn mis Gortheren 2016, y feu leverys na via'n statys owth arghasa an INS y'n keth fordh avel i re bia ow kul. I a leveris nag esa possybyltas awedhyans luck dhe'n INS, yn arbennek awos tyller an fondyans. Yn le hemma, an statys re gussulyas gul pennplas an yeth (Länderzentrum) a wra skoodhya'n yeth yn pub stat. Mes, nyns o hwath sur yn mis Gwynngala hevlena (2017) ple fia an pennplas nowyth ma po pandr'a wrussa va yn tyffrans dhe'n INS. Herwydh kowser governans Almayn, y talvia'n pennplas profya dewisyow gwell rag pub stat le mayth yw kowsys an yeth, yn le an re na usi trigys yn north-west an wlas yn-unnik drefenn an yeth dhe vos presens yn pub stat yn Almayn North ha na'n statys re bia ow profya'n arghasans rag an INS yn-unnik.

Mes nyns yw an argyans ma yn-kever kesweyth yn-unnik. Yma res perthi kov bos lyverva veur a'n yeth seulabrys y'n fondyans yn Bremen usi aswonnys gans peub a gows an yeth. An INS a dreyl hag a skrif drollow y'n yeth rag dyskadoryon hag Isalmaynegoryon ha'ga dyllo yn bledhennek. Nebes tus a breder y fydh an ober oll ma kellys mar movir po degir an INS.

Awos gwaskedh skodhyoryon an Isalmaynek hag Isalmaynegoryon aga honan ha fowt a dowlen nowyth dhe'n pols, an statys a agrias arghasa'n yeth bys dhe 31ves mis Kevardhu 2017 owth ystynna'n arghans dres unn vledhen. Mes yma'n vledhen na ow tos dhe's penn lemmyn...

An INS yn Bremen (Dhyworth kreiszeitung.de)
Ytho, pandr'a hwer lemmyn? Yw an pennplas nowyth parys? Nag yw. Herwydh SHZ.de, nyns eus oberoryon po tylleryow parys rag nessa kamm an regdres nowyth ma. Y styr hemm onan a dhew byth: po y fydh an INS skoodhyes rag bledhen aral, ow pewa bledhen dhe vledhen ow kregi war dewisyow an statys a'n skoodh, po y fydh deges an INS ha ny vydh travyth dhe gemerys y le, ow ri an yeth y'n keth le avel an Kernowek nans yw bledhen ha hanter pan veu arghasans an yeth kemerys dhe-ves gans an governans yn Westminster. Ev re bia profyes bos an INS an ennplas nowyth, mes nyns yw hemm towlen certan mann.

Y fynn an INS pesya y ober yn Bremen ha kowser re leveris aga bos ow kowsel gans fondyansow arghansek nowyth yn-kever arghasans, mes an INS yw keffrys parys dhe oberi a-berth y'n dowlen nowyth mar pia henn possybyl.

Avel y hwelir y'm postyans a-ugh, nyns yw yethow minoryta erel Europa yn tyller diogel y'n jydh hedhyw hag awos y fynn governansow erbysi mona, yma'n yethow lyha ow kodhevel. My a wayt y fydh nowodhow da rag an INS ha'n Isalmaynek y'n vledhen nowyth ha my a wra agas nowedhi mar klowav neppyth yn mis Genver.

Kevrennow ha Kedhlow

Yn Kernowek:

Yn Sowsnek:
Yn Almaynek:

Comments

Popular posts from this blog

Clic Clac

Yn brin iawn dwi'n ysgrifennu barddoniaeth yn Gymraeg, dim fel mod i ddim am ddefnyddio iaith y nefoedd at y diben hwn, ond fel arfer dwi'n ysgrifennu yn yr iaith sy'n dod ata i yn y funud o ysbrydoliaeth. A dyna ddigwyddodd efo'r gerdd hon a ysgrifennes i yn dilyn digwyddiad ym Malchder Cymru y llynedd. Dwi bob amser yn ffeindio ysgrifennu fel hyn yn haws pan fo'n seiliedig ar y byd go iawn...   Nyns yw pur venowgh y skrifav bardhonieth yn Kembrek, nyns yw nag eus hwans dhymm devnydhya'n yeth yn ow skrifa, mes dell yw usys y skrifav y'n yeth a dheu dhymm y'n pols awen. Henn a hwarva gen an bardhonek ma a skrifis wosa hwarvos yn Gool Gooth Kembra warlena. Yth yw pub prys esya, y'm brys vy, dhe skrifa a-dro dhe draow an par ma pan vons selyes war an bys gwir...  Clic Clac Pwy wyt ti Sy'n cerdded tuag ataf Mewn gwisg dwt a du A sodlau fyny i dy ben-gliniau? Mae ein llygaid yn hanner-gwrdd Ymhlith gwichian Esgidiau plastig ar deils glan A dychlamu b

Henhwedhel / Legend

Yn mis Hwevrel hevlena y recevis folennik unyeth Kembrek y'm bolgh-post a-dhyworth SP Energy Networks yn unn linenna towl rag difygyow power rolus herwydh an 'barras nerth'. A-wosa y hwilis vy y'n nowodhow ha gortos klowes neppyth moy a-dro dhe hemma, byttegyns ny dheuth po ger po difyk power vyth. An bardhonek ma yw ow gorthep dhe'n desedhans oll ma ha'm omglowansow dhe'n pols na. Back in February of this year, I recieved a monolingual Welsh leaflet in my letter box from SP Energy Networks outlining plans for rolling powercuts in response to the 'energy crisis'. Afterwards I searched the news ans waited to hear anything more about this, however there came neither news nor power cuts. This poem is my response to the whole situation and my feelings at that time. Henhwedhel War an kensa jorna y trovis an howl mar splann ha kann hag ughel Y rayys a'm tomhas ha leski war ow kreun yn anweladow. War an kensa nos y trovis an loor mar oor ha yeyn hag a

MiSkriBa 2024 - 11 / 04 - Dy' Yow

Rag  #MiSkriBa  11 yma res skrifa bardhonek unlinen. For   #NaPoWriMo  11 we have to write a monostich, a one line poem. Dy' Yow An petal finek re godhas a'n lester flourys, ow koska yn hwell agesov. Thursday The final petal has fallen from the vase, sleeping better than I.