Arenebedh Balweyth Nans Margh

Ow mires delergh a-dro dhe pedwar vis, my eth ow kerdhes war an woon gans an ki rag eksplorya remenans an Bal Nans Margh.
_______
Tamm a gedhlow

Herwydh an lyver History and Progress of Mining in the Liskeard and Caradon District a 1863, bal kottha an ranndir yw an bal ma dres lyckod, ev veu oberys rag an kensa tro "nans yw nebes 35 bledhen" - hemma a styr yth ygeris ev yn 1827 po 1828. Yn anfeusik nyns eus nebes kedhlow yn-kever downder an bal ma, mes ni a wor yth eth ev a-dro dhe 700 gorhys dhe'n est a Resdhown West (West Rosedown) hag o 300 gorhys ledan a north dhe soth. Yth esa assays dhe eyl-ygeri an hwelyow omma y'n 1970ow hag y hyllir gweles nebes remenantow a'n eyl-oberans ma y'n nans (mes ny yllis vy aga throvya yn-mysk oll an reden!) My re glowas war an 'gwinbren grappa' bos chons a'n bal ma owth eyl-ygeri (arta) y'n termyn (hir) a dheu, mes ny yllav kofhe an le a drovis an kedhlow ma, ytho nyns yns lower a dhevnydh dhyn lemmyn.

Y'n jydh hedhyw

Yth esa lower a vyldyansow dhe'n hwel ma, dhe'n lyha onan avel chi rag jynn-gwynsya (mes yth esa dew dres lycklod - ow mires war remenans war a tyller), yth esa jynnji dhe shafta Salisbury ha drehevyansow rag an jynnow-stampya. Y'n jydh hedhyw nyns eus saw dew vyldyans re dreusvewas, tri chymbla hag unn shafta pur dhown!*

An Hyns-horn Skorren Nans Margh a junyas an hwelyow ma gans an Hyns-horn Lyskerrys ha Karn a-dhyworth 1877 ha lemmyn ev a wra fordh dha a hedhas an tyller dhyworth Pennsilva po Hwel Karn.

Ow herdh y'n arenebedh

My a dhalathas ow herdh dhe Dhibarthva Karn Est ha holya hyns an hyns-horn koth yn tu an balyow, ow tiyskynna yn-dann linen an gwydh hag ow krabalyas dhe amal serth an vre. Y hyllir dalleth dhe Venyon ha holya po'n hyns-horn koth rag mildir po kerdhes yn-nans ow tevnydhya hyns koth an dus bal.

 War an fordh my a drovyas odyt koth ryb tenewen an hyns ma (le may kodhas gwedhen), mes ny yllas ow hamera (po vy) gweles lower yndho, nyns esa saw hweth skav ow tos a-dhorto.

Scamper owth omlowenhe'n powes ha my ow krambla dres an gwedhen rag hwistra'n odyt.

Ottomma kensa gwel a gevir a'n hwelyow y'n hav (y hyllir gweles moy y'n gwav wosa an reden ha del dhe verwel).

Chymbla ha jynnji an jynn-gwynsya. Certan ov yth usi fondacyons a jynnji-gwynsya aral a-dryv dhe'n jynnji ma yn-mysk an gwydh,

An chymbla a welir omma a long dhe'n jynn-stampya.

Ottomma remenans a jymbla ha jynnji Shafta Salisbury.

War amal an vre a-woles dhe jynnji shafta Salisbury yw nebes remenans a'n hwelyow arenebel ha topp an atalvaow.

A-dryv dhe'n jynnji yw an shafta y honan, Shafta Salisbury. Ny wonn vy downder an shafta ma, mes mar tevlir men yndho, y klowir nebes bonkya ha klattra rag nebes sekondys hir ha wosa henna lagyans - ny vynnsen vy kodha yndho! (Kemerewgh with war an tyller ma*, nyns eus saw ke koth dh'agas gwitha!)

Gwel aral a jynnji shafta Salisbury.

Gwedhen re devas yn remenans a vyldyans koth.

Chymbla Shafta Salisbury a-dhyworth hyns an dus bal dhe Venyon.

Gwel a-hys an Nans Margh yn tu Menyon.

Da o gans Scamper an kerdh ma, mes gwell o gansi kavos powes aral!

Gwel an tyller kowal ow tiskwedhes (kledh dhe dhyghow) chymbla shafta Salisbury (usi a-dryv dhe'n gwedhen na), chymbla an jynnow-stampya, jynnji an jynn-gwynsya ha chymbla an jynn-gwynsya.

Mappa a'w herdh ha hensi erel dhe'n bal.

My a wra dehweles dhe'n tyller ma y'n gwav rag diskwedhes moy a'y dresorys kel ha nowedhi an kedhlow pan my a'ga throv.

*Kemerewgh with ha hwi ow kodriga orth an tyller ma! Yma SHAFTA DOWN YGOR ha BYLDYANSOW KOTH nag eus gwithys po ewnhes gans an konsel!